RCEE SZCZECIN RCEE programy kampanie akcje oferta Olimpiada_Wiedzy_Ekologicznej
O nas
Programy Edukacyjne
Poradnik Ekologiczny
Biblioteka Ekologiczna
Akcje
Oferta
Komputerowy Bank Danych
Olimpiada Wiedzy Ekologicznej
2004-Dagobert

Poradnik Ekologiczny - Chrońmy skarby przyrody pomorza zachodniego

Regionalne Centrum Edukacji Ekologicznej w Szczecinie

FRAGMENTY PORADNIKA EKOLOGICZNEGO AUTORSTWA
PANI DAGMARY ŁUCZYK

  "Przyroda i przygoda" w województwie zachodniopomorskim
Dlaczego przyroda i przygoda ? Te dwa pojęcia bardzo się ze sobą wiążą.
Obserwując przyrodę przeżywamy przygodę.

Tak się złożyło, że mamy to szczęście żyć w miejscu, w którym można przeżyć niezliczoną liczbę takich przygód.

Obszar pomorza zachodniego to obszar bardzo interesujący pod względem przyrodniczym.

To bogaty i piękny region. Na jego walory składa się kilka elementów, a mianowicie: lasy, jeziora, rzeki oraz piękna rzeźba terenu.

Walory środowiskowe na tym terenie można zaliczyć do dobrych. I to jest bardzo istotna sprawa ! Trzeba je chronić. Trzeba zachować je dla naszych dzieci i wnuków. Niech i one mają okazję mieszkać w tak pięknym miejscu. Na terenie wielu miejsc regionu nie ma rozwiniętego przemysłu. To właśnie dlatego przyroda jest tu jeszcze nieskażona.
 
ogród dendrologiczny w Przelewicach  
  Interesujący krajobraz.
Teren Pomorza Zachodniego posiada dość urozmaiconą rzeźbę terenu.

Główne elementy obecnego krajobrazu zachowały charakter rzeźby polodowcowej. W wyniku zmian klimatycznych zmianom uległa również szata graficzna.

Wytapiały się pozostawione przez lodowiec bryły martwego lodu, formowały się jeziora, tworzyła się nowa sieć rzeczna.

Efektem działalności wód powierzchniowych było rozmywanie dotychczasowych wyniesień morenowych oraz akumulacja osadów w innych miejscach.

Wypłycały się i zarastały jeziora, tworzyły się torfowiska i zabagnienia. Roślinne zbiorowiska leśne i torfotwórcze odegrały dużą rolę w kształtowaniu się współczesnego środowiska przyrodniczego.
 
  Jeziora.
Teren Pomorza Zachodniego jest bogaty w jeziora. Cechą charakterystyczną większości jezior na tym terenie jest ich położenie w obrębie kompleksów leśnych. Najwieksze ich skupiska to pojezierze drawskie i okolice ińskiego parku krajobrazowego  
  Klimat.
Teren północno-zachodniej Polski charakteryzuje się klimatem o przewadze wpływów morskich, przede wszystkim zaś atlantyckich.

Ogromną rolę odgrywa też równoleżnikowy przebieg pradolin, który ułatwia przemieszczanie się z zachodu wilgotnych, oceanicznych mas powietrza. Wpływa to na zmniejszenie amplitudy rocznych temperatur, w porównaniu na przykład z centralną częścią kraju.

Przejściowość klimatu, typowa dla całej Polski, na tych obszarach odznacza się szczególnie dużą zmiennością typów pogody i to we wszystkich porach roku.
Znaczna różnorodność budowy morfologicznej tego regionu w znaczący sposób wpływa na zmienność warunków termicznych i opadowych.
 
  Zasoby przyrody.
Powiedzieliśmy już sobie, że teren pomorza zachodniego to bogaty i piękny region, zarówno pod względem przyrodniczym, jak i krajobrazowym.
Nie ma w tym ani krzty przesady.
Zasoby przyrody chronionej są tu rzeczywiście ogromne, a wiele cennych obiektów przyrodniczych powinno być objętych ochroną prawną. Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16 października 1991 roku uwzględnia następujące formy ochrony:
 
  - parki narodowe,
- rezerwaty przyrody,
- parki krajobrazowe,
- obszary chronionego krajobrazu,
- pomniki przyrody,
- stanowiska dokumentacyjne przyrody nieożywionej,
- użytki ekologiczne,
- zespoły przyrodniczo-krajobrazowe,
- ochrona gatunkowa roślin,
- ochrona gatunkowa zwierząt.
Oraz wynikające z ustawy o samorządzie terytorialnym:  
  - parki miejskie i wiejskie.
   
Ogromna większość z wyżej wymienionych form ochrony przyrody występuje na terenie województwa zachodniopomorskiego.  
Ochrona przyrody i krajobrazu jest tu bardzo ważna. Z roku na rok bowiem ta "niezmiernie bogata przyroda" staje się uboższa.
 
Wiele zwierząt i roślin możemy podziwiać już tylko na zdjęciach lub obrazkach.

Prawie zawsze za wyniszczeniem jakiegoś gatunku zwierząt czy roślin kryje się działalność człowieka.

Człowiek nie tylko korzysta z przyrody, ale nadmiernie ją eksploatuje, wyzyskuje, a nawet zwalcza.

Bogactwo gatunków roślin i zwierząt musi być zachowane. To nie jest pusty slogan. Na obszarze, na którym jest takie bogactwo, człowiek oprócz wypoczynku i odprężenia fizycznego znajduje także inne wartości.

Czyż nie jest tak i z nami ?

To właśnie w takich miejscach znajdziemy pełnię wrażeń, które wzbogacają naszą psychikę.
Bogactwo form i barw, mieszanina odgłosów przyrody rozwijają nasze zmysły.

Radość z piękna i bogactwa natury uszczęśliwia nas.
 
Prawda, że lubimy podziwiać piękno ?  
Nikt z nas nie fascynuje się brzydotą. Jeśli mamy do wyboru wycieczkę do pięknego lasu albo do zakładu przemysłowego, to wybierzemy las.

Warto przyczyniać się do poszanowania środowiska. Żyjemy przecież na pięknych terenach - chrońmy je.

Dobrze, że człowiek wydaje specjalne przepisy. Dobrze, że wymyślił prawo. Dzięki temu i dzięki naszym działaniom uda się zachować, to, co jeszcze zostało. Ale to zależy tylko od nas ! Tereny, na których występują zbiorowiska roślin i zwierząt o szczególnych właściwościach, rozmaite gatunki rzadkich roślin i zwierząt oraz inne niezwykłe twory przyrody, a także szczególnie piękne krajobrazy, tak naturalne, jak i te, które powstały pod wpływem działalności człowieka mogą być objęte ochroną prawną. Obiekty takie oznakowuje się tablicami, a wszelka działalność człowieka jest tam poddana różnym ograniczeniom lub nawet całkowicie zakazana. Kto łamie przepisy obowiązujące na terenach chronionych powinien być ukarany.
 
Czym zatem charakteryzują się owe formy ochrony przyrody ?  
  Parki narodowe
Istnieją w większości państw świata. W Polsce jest ich obecnie 22. W parkach narodowych znajdują się wybitnie wartościowe,naturalne lub w małym stopniu przekształcone zespoły roślinne oraz rzadkie gatunki zwierząt. Walory krajobrazowe, naukowe oraz kulturowe mają charakter unikalny i niepowtarzalny.
Na terenie parku narodowego wszelka działalność jest podporządkowana ochronie przyrody. Te części parku, gdzie przyroda zachowała naturalny charakter obejmuje się ochroną całkowitą, tworząc tak zwane rezerwaty ścisłe. Wszelkie zakłócenia i ingerencja z zewnątrz jest tam zakazana.

Pozostałe obszary parku objęte są ochroną częściową. W ramach tej ochrony prowadzi się prace nad przywróceniem tym obszarom naturalnego charakteru lub wykonuje się zabiegi, pozwalające utrzymać stan istniejący.

Park narodowy to żywe muzeum przyrody. To raj dla naukowców. Mają tu także wstęp turyści, ale bardzo ograniczony. Można chodzić tylko po wyznaczonych szlakach i w liczbie nie zagrażającej przyrodzie. Istotnym celem parku narodowego jest ukazywanie piękna przyrody, widoków oraz naturalnego bogactwa roślin i zwierząt. Musimy jednak pamiętać, że walory te mają służyć nie tylko nam, ale także (a może przede wszystkim) następnym pokoleniom.

Granice parku narodowego są wyraźnie oznakowane. Każdy park posiada własny regulamin, który określa między innymi zasady zwiedzania. Działalność parku narodowego jest finansowana przez państwo. W województwie zachodniopomorskim znajduje się Drawieński Park Narodowy oraz Woliński Park Narodowy.
  Rezerwaty przyrody.
To obszary na ogół niewielkie. Ochronie podlegają tam wszystkie znajdujące się tu składniki przyrody albo jakieś jej elementy o szczególnej wartości. Ochronie może podlegać też sam krajobraz, jeśli jest szczególnie piękny lub cenny dla nauki.

W zależności od przedmiotu ochrony rozróżniamy rezerwaty leśne, stepowe, torfowiskowe, wodne, słonoroślowe, florystyczne, faunistyczne, tworów przyrody nieożywionej, krajobrazowe. Ponadto część rezerwatów ma charakter ścisły, obowiązuje tam zakaz wstępu i jakiejkolwiek ingerencji człowieka. Granice rezerwatu oznaczone są tablicami.
 
  Parki krajobrazowe.
Powołuje się je dla ochrony wybitnych walorów przyrodniczych i krajobrazu. Ich powierzchnia może wahać się od kilkuset do ponad 100 tysięcy hektarów. Dopuszcza się tam różne, nie dewastujące otoczenia formy gospodarowania (głównie rolnictwo i leśnictwo) oraz osadnictwo dostosowane do tradycji architektonicznej regionu i mające uregulowaną gospodarkę ściekową.

Parki krajobrazowe służą także turystyce i rekreacji. Nie można tam jednak tworzyć nadmiernej infrastruktury. Parki krajobrazowe to ochrona walorów przyrodniczych, historycznych i kulturowych.
 
  Obszary chronionego krajobrazu.

To tereny o dużych walorach krajobrazowych i bogatej (choć rzadko naturalnej) szacie roślinnej. Nie dopuszcza się tam do drastycznych zmian tradycyjnego, rolniczo-leśnego krajobrazu oraz rozwoju tak zwanego brudnego "przemysłu".

Z tych obszarów czyni się przede wszystkim strefę wypoczynku i masowej rekreacji dla mieszkańców wielkich aglomeracji. Muszą więc tam być parkingi, hotele, pola biwakowe, itp.
Obszary chronionego krajobrazu stanowią często strefę ochronną dla parków narodowych, krajobrazowych oraz rezerwatów. Obszary te są również swoistą barierą przed groźną degradacją środowiska.

Na obszarach chronionego krajobrazu zabrania się:

-lokalizowania zakładów przemysłowych
i innych inwestycji szkodliwych dla środowiska,

-lokalizowania ferm zwierzęcych o technologii bezściołowej,

-likwidacji użytków ekologicznych, oczek wodnych, kęp drzew i krzewów
śródpolnych, bagien, torfowisk, wydm, skarp oraz starorzeczy.

 
  Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe
Wyznacza się je w celu ochrony wyjątkowo cennych fragmentów krajobrazu naturalnego oraz kulturowego, dla zachowania jego wartości estetycznych.  
  Użytki ekologiczne.
Tworzy się je dla zachowania pozostałości ekosystemów, mających znaczenie dla zachowania określonych elementów środowiska przyrodniczego.

Użytki ekologiczne są formą ochrony indywidualnej. Są to obszary często nie użytkowane gospodarczo, zasługujące na ochronę jako pozostałości ekosystemów, mających znaczenie dla zachowania unikatowych zasobów genowych i typów środowiskowych, takich jak:

-naturalne zbiorniki wodne,

-śródlądowe i śródleśne oczka wodne,

-kępy drzew i krzewów śródpolnych,

-bagna, torfowiska, starorzecza,

-skarpy i wydmy,

-płaty nieużytkowanej roślinności,

-wychodnie skalne i kamieńce.

Obowiązujące na terenie użytków ekologicznych zakazy zabezpieczają przed zanieczyszczaniem wód i gleby i chronią zwierzęta oraz roślinność przed zniszczeniem.
  Chrońmy skarby przyrody od zaraz
Zapewne teraz zastanawiacie się Państwo co też wspólnego ma ochrona przyrody, ochrona krajobrazu z problemem odpadów.
Otóż ma - i to bardzo wiele.
Odpady powstają praktycznie wszędzie. Nie tylko w domach. Nie tylko w miejscu naszej pracy. Nie tylko w zakładach przemysłowych.
Przypomnijmy sobie - to my je wytwarzamy - nikt inny.
 
Rozejrzyjmy się wokół. Przyjrzyjmy się naszym pięknym terenom. Czy przypadkiem nie są zaśmiecone. Czy jakiś niefrasobliwy "miłośnik przyrody" nie pozostawił po sobie pamiątek ?

Możemy zrobić wiele.

Zwracajmy uwagę na swoje zachowania. Zwracajmy uwagę na zachowania dzieci, młodzieży, ich rodziców.
Zróbmy coś dla przyrody.

Może warto zorganizować jakąś akcję ? Nie tylko z okazji "Sprzątania Świata". Może warto zorganizować w miejscach chronionych lekcje poglądowe ? Może warto pokusić się o opracowanie programu działań (razem z naszymi uczniami), zmierzającego do likwidacji dzikich wysypisk, znajdujących się obok lub nawet na terenach chronionych ? Może warto zaopiekować się tymi miejscami?

Dzieci są bardzo pomysłowe. Młodzież też. Wykorzystajmy to. Bądźmy aktywni i aktywizujmy innych.
 
 

Chrońmy przyrodę, abyśmy mieli co zwiedzać. Lubimy przecież turystykę. Lubimy oglądać i podziwiać piękne miejsca: miasta, plaże, parki, lasy, jeziora i rzeki. Zachowajmy je dla siebie i naszych dzieci.

 
   
autor: Dagmara Łuczyk  
ilustracje: Leszek Żebrowski  
opracowanie: Dagobert Miluniec  
  wróć do spisu poradnika
   
Fragmenty tekstów i rysunki zamieszczone w poradniku pochodzą z materiałów "Zielono i Czysto" opracowanych dla Związku Gmin CZG12 Słubice, oraz programu "Czyste Police" dla Gminy Police. (c) RCEE Szczecin 2004 - Dagmara Łuczyk
kopiowanie i powielanie zabronione

więcej informacji uzyskasz pod nr. tel.:(91) 4 333 913 ; 4 480 404 lub info@nfos.com.pl

Narodowa_Fundacja_Ochrony_Środowiska biblioteka kontakt linki